Nhiều phụ huynh "đau đầu" vì có em đam mê đọc đến mức... cận thị; ngược lại, có người cũng khổ sở vì con em mình không hề ham thích đọc sách. Cần hướng dẫn con em chọn lựa sách như thế nào, đọc sách ra sao - nhất là khi mùa hè đã đến?

Theo nghiên cứu trong một dự án tư vấn toàn diện cho Sở GD-ĐT TP.HCM do Hội đồng Anh thực hiện, hiện vẫn còn một số trở ngại nhất định trong hoạt động đọc sách tại lớp học của học sinh. 

Các giáo viên tiểu học chưa có thói quen khai thác các nguồn tài liệu khác ngoài giáo trình chính thức được sử dụng trên lớp học. Các giáo viên cũng chưa được hướng dẫn các phương pháp mới dùng các nguồn tài liệu khác để dạy học. Trong khi đó, nguồn tư liệu dành cho giáo viên vẫn còn rất hạn chế. Ngoài ra, hoạt động này cũng có thể khiến giáo viên khó quản lý khi lớp học có đông học sinh.

Thông qua nghiên cứu trong 747 học sinh các cấp của Sở, các em có khả năng học thuộc lòng tốt và nhớ những câu thoại ngắn, mang tính công thức, nhưng không có khả năng đặt từ vựng đơn lẻ. Các em chỉ học thuộc lòng từng tình huống cụ thể thường gặp hằng ngày trong sinh hoạt hoặc học tập.

 

Trẻ thấy thích thú đọc sách khi nào?

Các cuộc nghiên cứu cho thấy, trẻ thích đọc sách khi:

- Cha mẹ đọc sách với con thường xuyên.
- Cha mẹ dành thời gian kể cho trẻ những câu chuyện và đặt câu hỏi cho trẻ.
- Cha mẹ dùng đồ chơi và trò chơi minh họa để làm câu chuyện trở nên sống động hơn.
- Trẻ hiểu được rằng cha mẹ chúng thích đọc sách và cha mẹ sẽ là tấm gương tốt trong việc đọc sách cho các con.
- Cha mẹ dành thời gian nói chuyện về những địa điểm và nhân vật trong truyện.

 

Phụ huynh giúp trẻ đọc sách ở nhà thế nào?

- Bạn cần tập đọc to câu chuyện trước.
- Đọc rõ với tốc độ vừa phải.
- Làm cho giọng đọc thêm phần kịch tính, ví dụ như giọng run rẩy khi nhân vật sợ hãi hoặc giọng giận dữ khi nhân vật giận dữ.
- Cố gắng sử dụng nhiều giọng đọc có sắc thái khác nhau cho các nhân vật khác nhau.
- Có thể đọc lại câu chuyện khi nào trẻ còn thích nghe. Trẻ em thường thích sự lặp đi lặp lại.
- Để cho trẻ đọc lại câu chuyện một mình.
- Thảo luận về câu chuyện - các sự kiện và nhân vật và đặt những câu hỏi như: "Con nghĩ là chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo? Tại sao con nghĩ là họ lại làm như vậy?"...

 

(Hình minh hoạ)

Những lời khuyên cho việc khuyến khích trẻ đọc sách?

Tìm hiểu sở thích của trẻ: Nên định hướng rồi để chúng tự quyết định sẽ đọc thể loại nào. Tuy nhiên, nên khuyến khích trẻ đọc sách về những tấm gương vượt khó, lòng hiếu thảo, sự dũng cảm, tính thật thà... để hướng trẻ đến mẫu người biết sống vì người khác và quan tâm đến cộng đồng.

 

Chú ý đến cách đọc của trẻ: Hãy dạy trẻ về thế giới động vật bằng những hình ảnh đầy màu sắc, tạo sự hứng thú cho trẻ về thế giới quan bên ngoài. Sau khi tạo sự hứng thú cho trẻ, bạn hãy cung cấp nhiều thông tin hơn về những đề tài đó để kích thích niềm say mê của trẻ.

 

Để trẻ thấy bạn thường xuyên đọc sách: Cha mẹ chính là tấm gương lớn dễ dàng ảnh hưởng đến những sở thích và ý niệm của cuộc đời trẻ. Sau khi đọc xong, hãy tóm tắt cho trẻ biết vì sao bạn say mê cuốn sách này, những bài học kinh nghiệm rút ra từ nội dung đó.

 

Thường xuyên đưa trẻ đến nhà sách: Các kệ sách trong nhà sách sắp xếp đầy đủ các thể loại, đa dạng và phong phú, cho trẻ tha hồ lựa chọn chủ đề mình yêu thích. Mỗi thể loại sách khác nhau đều có cách hành văn và phong cách riêng, đem đến sự đa dạng cho trẻ trong cách viết văn và dùng từ.

 

Lên thời khóa biểu cho việc đọc sách: Để sách luôn là người bạn đồng hành không thể thiếu đối với trẻ, nên dành 20 phút trước khi ngủ, nửa tiếng sau bữa tối, vào ngày cuối tuần hoặc bất kỳ thời điểm nào phù hợp với sinh hoạt của gia đình bạn. Chỉ cần 15 phút đọc sách báo mỗi ngày sẽ giúp trẻ cập nhật được thông tin, bổ sung kiến thức và phát triển kỹ năng viết.

 

Hãy là một cuốn sách biết nói: Giai đoạn đầu, trẻ có thể sẽ không hứng thú lắm với sách báo, nên dành thời gian để đọc sách cho chúng nghe. Khi trẻ đã bắt đầu yêu thích đọc sách, hãy để trẻ tự mình khám phá cuốn sách đó để trẻ “thấm nhuần” cách hành văn hay mục đích sử dụng từ rất “đắt” của tác giả. Hãy tập cho trẻ thói quen viết lại những đoạn văn hay vào cuốn sổ tay nhỏ để có thể đọc lại và ứng dụng vào bài tập làm văn.

 

Đề nghị trẻ tóm tắt lại nội dung: Cách này không những giúp trẻ rèn luyện trí nhớ của mình mà còn giúp trẻ biết cách tóm tắt nội dung câu chuyện bằng chính lời văn của mình. Điều này cũng giúp trẻ hiểu rõ hơn về tác phẩm.

 

Hướng dẫn trẻ sắp xếp giá sách gọn gàng: Điều này để dễ dàng tìm sách khi cần và giữ chúng sạch sẽ. Mỗi độ tuổi khác nhau, trẻ sẽ nhận thức về thế giới quan khác nhau. Vì vậy, một cuốn sách có thể đọc đi đọc lại nhiều lần và rất cần cất giữ chúng.

 

Khen ngợi trẻ: Cần khen ngợi, động viên sau khi trẻ đọc xong một cuốn sách. Điều này sẽ khích lệ trẻ. Phần thưởng có thể là một cái ôm chầm âu yếm của cha mẹ, một cây kem hoặc một quyển sách khác để trẻ tiếp tục mở mang kiến thức của mình.